Translations:Manfred Klett: Von der Agrartechnologie zur Landbaukunst/199/pl

Z siły świadomości przeniknięcej chrześcijaństwem duszy rozumowej lub uczuciowej elementy przedchrześcijańskiego rolnictwa zostają uniesione na wyższy szczebel kultury. Wstępują one w organizmie wiejskim lub pojedynczym gospodarstwie we wzajemnie się wspierający stosunek wzajemny. Najwyraźniej dotyczy to dawnego pra-przeciwieństwa uprawy roli i hodowli zwierząt. Zwierzęta domowe są w gatunku i liczbie dostosowane do dostępnej bazy paszowej. Dostarczają one nawozu, który wraz z trójpolową płodozmianą — ozimina, jare i ugór — wspierany przez kształtującą uprawę pługiem, zapewnia zakorzenioną w glebie trwałą żyzność. Wszystko pozostaje ze sobą w przestrzennym i czasowym stosunku wzajemnym: na członie płodozmianu, jakim jest ugór — oznaczający rok spoczynku dla gleby — wyrasta po bronowaniu wiosną dziki porost ziół, traw, koniczyny itd., który przez lato jest owcami i bydłem spasany i nawożony. Ta orna pastwisko-rola otrzymuje przed przekopaniem i siewem oziminy jesienią dodatkowo nawóz ze stajniowo-oborowej hodowli z poprzedzającej jesienno-zimowej pory. W roku drugim stoją jako chlebonosne owoce ozime zboża, dostarczające zarazem głównie słomy do ściółki w oborze, a w roku trzecim stoją w „owocowaniu wyczerpującym" letnie zboża oraz rośliny strączkowe, len, przędzalny len itd. Całe pole orne podzielone jest mniej więcej na trzy równe powierzchnie, na których sąsiadują ze sobą plony uprawiane kolejno na każdej z trzech części w odstępie trzech lat (rysunek 2). Gospodarka trójpolowa aż po nowożytność była rękojmią odnawiającej się z roku na rok, ponad poziom czystej natury wznoszącej się żyzności gleby. Łąki, które dawały siano do zimowego żywienia w oborze i z których powstawał obornik dla gruntów ornych, nazywano „matką gruntów ornych".