Translations:Manfred Klett: Von der Agrartechnologie zur Landbaukunst/219/pl

„Wolne ekonomiczne wspólnoty wiejskie" z początku nowożytności noszą w sobie zarodek kształtowania życia społecznego w przyszłości w duchu „trójczłonowości organizmu społecznego". Ten rozkwit samodzielnej, ludowej duchowości życia społecznego we wiejskich wspólnotach był nacelowany na to, by zainaugurować bazowo-demokratyczny rozwój w Europie Środkowej, podobny do tego, jaki ukształtował się w Szwajcarii. Najszlachetniejsi swojej epoki, jak choćby Matthias Grünewald (1470–1528), Tilman Riemenschneider (1460–1531), Paracelsus (1493–1541) i wielu innych, solidaryzowali się z chłopstwem. Naprzeciw stały jednak spowalniające siły w Kościele i szlachcie. Konflikt rozładował się w wojnach chłopskich 1524–1525. To, co jako impuls odnowy kultury — zarodkowy, żywy — mogło stanąć u boku rosnących w siłę miast, zostało utopione we krwi. Kontrreformacja dopełniła reszty, dusząc wszelkie dalsze dążenia do samodzielności w zarodku. Prawo rzymskie objęło swą hegemonię również na wsi. Ziemia stała się wedle obowiązującego rozumienia prawa prywatnoprywatną własnością — i tym samym stopniowo towarem na sprzedaż.