Translations:Manfred Klett: Von der Agrartechnologie zur Landbaukunst/222/pl

To, co z różokrzyżowstwa — jako duchowe impulsy ogarniające czynnego ducha równie w przyrodzie, jak i w życiu społecznym — mogło torować drogi przełomowe dla XVII wieku, zostało unicestwione przez ogromne nieszczęście wojny trzydziestoletniej i jej następstwa. Wojna ta spustoszyła Europę Środkową według strategii spalonej ziemi. Wiele wsi zamieniło się trwale w pustkowia; ludność wiejska padła ofiarą okrucieństw głodu, zarazy i działań wojennych w 40%, miejska w 33%. Zapasy ziarna siewnego i zbóż chlebowych grabiono wielokrotnie lub niszczono kontrybucjami, zwierzęta odpędzały przemaszerowujące wojska, studnie zatruwano wrzucanymi trupami zwierząt. Jeszcze do końca stulecia, pięćdziesiąt lat po Pokoju Westfalskim z roku 1648, w wielu miejscach panował głód. Wojna trzydziestoletnia złamała fizycznie kręgosłup zastanej kultury agrarnej Europy Środkowej. Wiele z ludowej mądrości przepadło bezpowrotnie, i tylko mozolnie, z resztek zachowanej wiedzy opartej na doświadczeniu, można było na nowo przywrócić do życia zasadę organizmu w wsiach i na pojedynczych gospodarstwach. Dottenfelderhof na przykład — dziesięć kilometrów od centrum Frankfurtu nad Menem, jako folwark należący do premonstrateńskiego klasztoru Ilbenstadt — był doszczętnie zrównany z ziemią. Dopiero w roku 1707 doszło do odbudowy głównego budynku z izbami mieszkalnymi i spichlerzem, a w roku 1742, blisko sto lat po wojnie, cały zespół budynków przywrócono do stanu gotowego do obrony, hermetycznie zamkniętego grodu.

75