Translations:Manfred Klett: Von der Agrartechnologie zur Landbaukunst/242/pl

Już w poprzedzających dziesięcioleciach centrum — Kościół — coraz bardziej tracił swą duchowo-moralną i społeczną rolę kierowniczą na rzecz przebudzenia ku indywidualnej wolności samostanowienia. W ślad za narastającą industrializacją rolnictwa od lat 60. XX wieku ten właśnie fakt uruchomił ostatnią wielką falę odpływu ludności. Podczas gdy jeszcze około roku 1800 62% pracującej ludności było czynnych w rolnictwie, około roku 1875 — 49%, około roku 1950 — 25%, dziś jest to już tylko 2%. Miejsce chłopa zajął agrotechnik, którego punkt orientacyjny nie leży już w centrum wsi, lecz peryferyjnie — w centrach edukacyjnych miasta, w innowacjach agrotechnologicznych i na ponadregionalnych rynkach. W globalnie usieciowanym agroindustrializmie wokół rolnictwa narasta potężny mur — aparat inteligencji rozdrobnionej wiedzy szczegółowej podzielonej na specjalistyczne dziedziny. Rolnik staje się «organem wykonawczym» obcej mu inteligencji. W toku tego pełzającego duchowego ubezwłasnowolnienia ogrodnictwo jako pierwsze wyodrębniło się stopniowo z obrębu wiejskich gromad i pojedynczych gospodarstw, specjalizując się w monokulturach pod szkłem — był to pierwszy krok rozkawałkowania organizmicznej całości. Również w uprawie roli — w Stanach Zjednoczonych już bardzo wcześnie — uprawa zbóż usamodzielniła się, za czym poszła erozja gleby przez wiatr i wodę. Dziś na całym świecie monotonny wzorzec monokultur panuje na obszarze całego krajobrazu. W Europie Środkowej ten drugi krok rozkawałkowania całości dokonał się, po pewnym oporze, dopiero pod koniec XX wieku. Wreszcie — w trzecim kroku rozkawałkowania — sadownictwo utraciło swoją organofunkcję w organizmie rolniczym. W latach 70. wypłacano premie za wykarczowanie upraw wysokopiennych; dziś ich wartość ekologiczna jest znów ceniona. Produkcja koncentruje się jednak na intensywnych uprawach w monokulturze w klimatycznie uprzywilejowanych regionach. Na ostatku — w czwartym kroku rozkawałkowania — zarzucono również hodowlę zwierząt domowych związaną z bazą paszową gospodarstwa: z jednej strony powstały bezinwentarzowe przedsiębiorstwa rolne, z drugiej — koncentracja na masowej hodowli zwierząt. Miejsce pojęcia «zwierzę domowe» zajęło pojęcie «zwierzę użytkowe». Zaczęło się od drobiu w całorocznej hodowli stajennej lub klatkowej, za którym poszła hodowla trzody chlewnej skupiona w wielkich tuczowarniach, i wreszcie — kto

83