Translations:Manfred Klett: Von der Agrartechnologie zur Landbaukunst/438/pl

popada w jednostajną monokulturę i w wielu miejscach staje się obszarem utylizacji gnojowicy wieprzowej, powiązanej z rozległymi uciążliwościami zapachowymi i emisjami oddziałującymi na klimat. Pozbawiona nastroju i zniekształcona, leży polna dorfgemarkung obnażona — odbicie tego, co w postaci nieludzkości spotyka zwierzęta w dożywotnim chowie oborowym na betonowych rusztowaniach. Człowiek ma to w swoim ręku: czy w zwierzętach domowych widzieć tylko czysty pożytek ekonomiczny, przez co sam siebie duszewnie alienuje — czy też wyprowadzić ku rozkwitowi swe działające z głębi duszy instynkty dla dobra całości gospodarstwa. U świni domowej jako wszystkożercy instynkty te skierowane są ku niezwykle różnorodnej paszy, starannie dobieranej stosownie do potrzeby: trawa, siano, zboże, owoce, warzywa, korzenie, dżdżownice, ślimaki, rośliny dzikie i lecznicze, owoce leśne i inne. Biorąc wszystko pod uwagę, świnia jest idealnym zagospodarowywaczem resztek w organizmie gospodarstwa — obok kur therapeutą w tępieniu wszelkiego robactwa. Swym wysoko rozwiniętym zmysłem węchu, skupionym w tarczy ryjkowej — tej jakby wywróconej na zewnątrz nosa zrośniętej z wargą górną — szuka pożywienia raz na powierzchni, raz ryjem pod ziemią. Letnie i jesienne wypasanie na ścierniskach zbożowych, zbranych polach ziemniaczanych i warzywnych czy na międzyplonach wiedzie ją na polną przestrzeń, zaspokaja jej popęd do ruchu, nienasyconą ciekawość i nie stawia żadnych granic miłości do rycia. Węsząc, jej natura pożądań pracuje się przez ziemię. Przy wypasie praca ryjkowa może przez uszkodzenie darni szybko stać się uciążliwością. Szkoda ta pozostaje w granicach, gdy dostępna jest wystarczająca powierzchnia pastwiskowa ze świeżym, zasobnym w białko porostem — przy czym lekkie rozerwania darni mogą stać się wręcz korzystne dla jej napowietrzenia i odmłodzenia. Dochodzi ponadto do rozsiewania nasion, a tym samym do większej różnorodności gatunkowej. W wielu miejscach wypas nie dochodzi do skutku z przyczyn kosztowych i ekonomiki pracy. Zamiast tego z praktyki wyłaniają się systemy chowu oborowego, które w miarę możliwości poprzez urozmaicone otoczenie uwzględniają wyrażanie instynktów behawioralnych: tworzenie grup, różnorodność paszy, odpadki z kuchni i przetwórstwa, zielonka, resztki paszowe z obory i tym podobne, możliwość rycia, taplania się, ocierania, powierzchnia do ruchu,

136