Translations:Manfred Klett: Von der Agrartechnologie zur Landbaukunst/565/pl

Wewnętrznego wysiłku wymaga wyodrębnienie z sumy uczuć tych, które z nadmiernej sympatii lub negującej antypatii fałszują zjawisko. To samoświadomość dokonuje tu wyboru — oddziela istotną treść obrazu określającego pojęcie od tego, co nieistotne. Samoświadomość spaja myśl i obraz tym bardziej w jedność, im bardziej poznająca dusza zwraca się ku zjawisku w czci, wierności i miłości. Kształtuje się sąd, w którym wspóldźwięczy to, co duchowe, skrycie «walczące» w postrzeżeniu — na przykład żywy związek Ja–gąsienica–kokon–motyl, darlejący się w metamorfozie. To, co kryje się w zmysłowym zjawisku jako duchowo czynna zasada, objawia się myślącemu świadomości przez naukę, która bierze ducha samego za przedmiot postrzeżenia. Wyniki tych badań duchowych leżą w formie idei. Gdy się je studiuje, to, co duchowo-odczute w zmysłowych obrazach myślowych, rozjaśnia się ku myślom-duchowym, ku ideom, które nadają działalności duszy woli moralną siłę działania. Teraz myślenie i uczucie mogą zanurzyć się w wolę i stać się z nią jednym. Dopiero teraz, w takich gwiazdowych chwilach, może powstać prawdziwie wolna inicjatywa. W grupie współpracujących ze sobą ludzi zapala się ogień entuzjazmu i w zlewie swobodnej, indywidualnej woli prowadzi ich do wspólnoty inicjatywnej (Rysunek 10, s. 172).