Translations:Manfred Klett: Von der Agrartechnologie zur Landbaukunst/69/pl

metamorfozy Starego w Nowe, Przyszłe. Z tymi pytaniami zwrócili się do Rudolfa Steinera (1861–1925), twórcy antropozoficznej nauki o duchu, z prośbą o wskazanie dróg ku odnowieniu rolnictwa w przyszłości. Tej prośbie wyszedł naprzeciw kurs wygłoszony w czasie Zielonych Świąt 1924 roku, który w ramach Dzieł zebranych Rudolfa Steinera nosi tytuł «Duchowo-naukowe podstawy pomyślnego rozwoju rolnictwa». Kurs odbył się na dworze Koberwitz (dziś Kobierzyce) koło Wrocławia w Śląsku. W ośmiu wykładach kieruje się spojrzenie na związki idei, które zdolność twórczą człowieka wzywają do działania w dwóch kierunkach. Po pierwsze ku wnętrzu: próbując myśleć te idee nauki o duchu obrazowo i przez myślenie uczynić z nich przeżycie. Po drugie ku zewnętrzu: próbując z tego przeżycia idei kształtować naturę pewnego miejsca ziemi, ponad jej naturalną daność, ku całości rolnictwa. Takie podejście zakłada badawcze usposobienie duchowe: zarówno wobec tego, co zmysłom jawi się jako przyrodnicza podstawa gospodarstwa, jak i wobec tego, co jako wynik badania duchowego otwiera się myślącemu świadomości. Ta naukowa gesinnung otwiera świat faktów natury zmysłowej i nadzmysłowej, a zarazem kontekst ich wzajemnych powiązań. W skupieniu się nad takimi kontekstami powiązań — na przykład między słońcem a chlorofilem, rytmami Księżyca a zjawiskami pogodowymi, kwiatem a zapylającym go owadem, dżdżownicą a tworzeniem się próchnicy — budowana jest wewnętrznie gleba przeżycia, z której wyrastając każde działanie może stać się aktem artystycznym. W tym sensie praktyka rolnictwa zorientowanego antropozoficznie jest wskroś artystycznym dzianiem się: wewnętrznie wypracowane przeżycie idei przechodzi przez most pracy ku zewnętrznemu ucieleśnieniu. To, co Rudolf Steiner wykłada w «Kunst und Kunsterkenntnis», daje się ująć skrótowo w tę formę: Sztuka jest wówczas, gdy to, co zmysłowe, żyjące w oglądzeniu, i — w nim ukryte — to, co nadzmysłowe, uwewnętrzniają się w głębi duszy ku przeżyciu i z tego przeżycia przedstawiają się w czymś zewnętrznym. W ten sposób sztuka wyrastając

29